خزه‌ها، کهن‌ترین بازماندگان مسير تکامل گياهان خشکی زى، پلى زنده ميان دنياى آبزيان ابتدايى و گياهان بيشرفته‌تر به شمار ‌می‌آیند. حضور ان‌ها بر سیاره‌ی زمین به حدود ۴۷۰ ميليون سال پيش بازمی‌گردد‌‌؛ زمانى كه آن‌ها پيشگامان سبزشدن زمين‌هاى باير و سنگى بودند و با ترشحات اسيدى خود، بستر نخستين خاك‌ها را فراهم آوردند. اين موجودات كوچك، در حقيقت، معماران نخستين زيست بوم‌هاى خشكى بودند. كتابی كه پيش رو دارید روایت خزهایی است كه در سكوت تاریخ و در سايه فراموشی زندگی می‌کنند. خزه، اين نماد زندگی آرام و مقاوم، تنها جاندارى است كه می‌تواند بر سخت‌ترین سنگ‌ها، بر سردترین ديوارها و حتى بر مرده‌ترین خاكسترها زندگی را نگه دارد. شايد از همين روست كه می‌توان آن را نشانه اى دانست از امید هميشه زنده اى كه در دل نيستى می‌تپد. خزه‌ها شاهدى زنده بر يكى از مهم‌ترین گذارهاى تاريخ حيات هستند‌؛ آن‌ها فاقد آوندهاى چوبى و آبکشی تخصص یافته‌ی گياهان پیشرفته‌تر هستند و همين ويژگى، ساختار فيزيولوژيك و بوم‌شناختی منحصر به فردى به آن‌ها بخشيده است. توانايى بقا در شدیدترین شرايط محيطى از يخبندان‌هاى قطبى تا خشكی‌هاى كويرى، از ارتفاع چند هزار مترى كوه‌ها تا اعماق غارهاي تاريك و نيز قابلیت باززايى پس از گذشت دوره خشكى، موضوع پژوهش‌هاى گسترده‌ی زيستﺷناسى سلولى و ژنتیک است. ژنوم نسبتاً ساده اما مقاوم آن‌ها، كليدى جهت درک سازوكارهاى تطابق و تكامل گياهى است. این کتاب، به‌عنوان نخستین مرجع تخصصی فارسی در زمینه مطالعه خزه‌ها، با هدف تأمین نیاز‌های آموزشی و پژوهشی در این حوزه تدوین شده است. فقدان منابع جامع و ساختاریافته به زبان فارسی، انگیزه اصلی تألیف اثری بود که بتواند مبانی علمی، طبقه‌‌بندی، ریخت‌‌شناسی، اکولوژی و کاربردهای این گروه از گیاهان را پوشش دهد. این اثر برای اولین بار با رویکردی سیستماتیک، داده‌های پراکنده را در قالب یک مجموعه واحد و قابل استناد ارائه می‌دهد و به‌عنوان یک ابزار علمی ‌پایه، زمینه را برای توسعه مطالعات آزمایشگاهی و میدانی در حوزه زیست‌شناسی علوم گیاهی فراهم می‌سازد. این کتاب به‌عنوان یک مرجع علمی ‌جامع، در درجه‌ اول می‌تواند برای دانشجویان عزیز در کلیه مقاطع تحصیلی در رشته‌های مختلف و نیز پژوهشگران محترم دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور بسیار مفید واقع شود. محتوای ساختاریافته آن، نیازهای آموزشی دروس تخصصی و نیز پایه تحقیقاتی لازم برای طرح‌های پژوهشی را تأمین می‌کند. علاوه بر این، کاربردهای اکولوژیک و سیستماتیک ارائه شده در کتاب، آن را برای متخصصان حوزه‌های گسترده ‌تری چون اکولوژی، مدیریت و احیای اکوسیستم‌ها، علوم محیط ‌زیست، منابع طبیعی، کشاورزی و نیز علوم خاک، که خزه‌ها به‌عنوان شاخص‌ها و عاملانی کلیدی در مطالعات آنان مطرح هستند، به منبعی ضروری تبدیل می‌سازد. باشد که این کتاب مانند خزه‌ها در دل خواننده، رطوبت تأمل و سرسبزی اندیشه را زنده کند.

فصل اول: کلیات و مبانی/ 19
فصل دوم: تنوع و طبقه بندی خزه ها/ 63
فصل سوم: ساختارو فیزیولوژی خزه ها/ 105
فصل چهارم: تولید مثل و چرخه زیستی خزه‌ها/137
فصل پنجم: بوم شناسی خزه ها/ 161
فصل ششم: کاربردهای علمی و انسانی خزه ها/ 185
فصل هفتم: روش های مطالعه و تحقیق خزه ها/ 207
فصل هشتم: حفاظت و تهدیدات خزه ها/ 227
فصل نهم: خزه ها در جهان/ 251
فصل دهم: جمع بندی، منابع و پیوست/ 273